Stamgevechten en een machtige elite in Papoea Nieuw-Guinea

PNG Attitude, door Busa Jeremiah Wenogo

Deze maand werden minstens 16 kinderen en vrouwen, waarvan twee zwanger, vermoord in ongekend bruut stammengeweld in de afgelegen Hooglanden van Papoea Nieuw-Guinea(PNG). Hoewel de slachtoffers pas net begraven zijn, wordt al richting het meest oostelijke punt van de Zuidelijke Hooglanden, in het Kagua-Erave gebied, gefluisterd over een slachtveld van nog extremere omvang. Tussen de 50 en 100 slachtoffers zouden daar om het leven zijn gebracht door plunderende stammen in oorlogsgebied.

Wegen zijn onbegaanbaar geraakt door het stammengevaar, het publieke leven ligt er nu compleet stil: scholen, hulpcentra en andere publieke basisvoorzieningen zijn verlaten. Ook komt er nog maar zeer beperkt nieuws vanuit de regio naar buiten, het werkelijke aantal slachtoffers zou daardoor veel hoger kunnen zijn.

In de afgelopen jaren zijn door de intrede van sterke vuurwapens en huurmoordenaars nieuwe niveaus van dodelijkheid bereikt, niet te vergelijken met traditioneel stammengeweld. In de Hooglanden heerst nochtans een cultuur van ‘terugpakjustitie’ en Bigman mentaliteit, waarmee een machtstrijd al snel uitmond in oorlog.

Traditioneel lag de macht binnen Melinesische gemeenschappen bij de ”Big Man.” De rol van Big Man is niet erfelijk, maar een die gewonnen wordt door doorzettingskracht, emathie en de kunst om rijkdom te vergaren en eerlijk te verdelen binnen een stam. De Big Man wordt voortdurend uitgedaagd door andere mannen die middelen willen verzamelen om zich te bewijzen als de nieuwe, verbeterde Big Man.

Zodra stammenconflict in aanraking komt met politieke belangen raakt de situatie pas echt gecompliceerd. Achter de foto’s van bewapende grondsoldaten naast stapels levenloze lichamen loeren de elitaire blikken hunkerend voor macht, aanzien en rijkdom. Met geld en drugs worden moordende grondtroepen beloont voor het opvolgen van elitaire bevelen.

De situatie in Hela is meer dan alleen chaos, nee, er lijkt meer sprake te zijn van een georganiseerde chaos. Het moorden van vrouwen danwel kinderen is een trend die aan terrein wint. Zo zijn er aanwijzingen dat oorlogvoerende stammen het nu gemunt hebben op kinderen, vooral zonen en hun moeders, in de hoop toekomstige dreiging alvast uit te roeien. Maar we weten toch allemaal dat dit enkel kan leiden tot een vicieuze cirkel van wraak, geweld en dood.

Vrede

Kerken, gemeenschapsleiders, districtsraadsleden, rechtbankmagistraten, tribale leiders en politie, allen hebben een rol in het zoeken naar vrede. Maar als dit soort interventies afwezig zijn, of onvoldoende daadkrachtig, raken stamconflicten volkomen onbeheersbaar en onmogelijk te stoppen. De Hooglanden zijn te geïsoleerd en afgelegen voor effectieve overheidscontrole, daarom komen stamconflicten er nog zo vaak voor. De politie of het leger zullen nooit de oorzaak aanpakken, zeker niet als ze enkel op grondsoldaten jagen. Nee, veel eerder moet de organiserende elite zich verantwoorden, zij zijn de financierende kracht achter onze veldslagen en moorden.