Fake news anno 2019 – van Brazilië via Madagascar naar Tsjaad

Door blogger Annadjib, 19 juni 2019

Op 17 juni verscheen de video op mijn facebook, volgens de beschrijving had een Tsjadische huishoudster in Koeweit per ongeluk het kind van haar werkgevers laten vallen van het balkon. De wijdverspreide video toont hoe haar werkgevers wraak nemen: met een mes gaan ze haar te lijf. De arme Tsjaadse vrouw maakt geen schijn van kans, ze wordt koelbloedig doodgestoken.

De populaire Tsjaadse website die de video als eerste deelde voegde ook drie audioberichten toe waarin getuigen vertellen over het slachtoffer, dat ze haar kenden en hoe de Tsjaadse ambassade op de hoogte zou zijn van de moord.

Onze natuur: verontwaardiging voor verificatie

Natuurlijk is het normaal dat een dergelijke video choqueert, maar laten we eerlijk wezen: hoe vaak circuleren er video’s en foto’s van landgenoten die vermoord worden in de Golfstaten? En hoe vaak is de oorsprong van de content helder?

Uit verontwaardiging delen we onmiddelijk, zonder te verificeren. Zo ook in het geval van bovengenoemde video: Koeweit werd alom vervloekt, en ook onze eigen regering werd flink uitgedaagd dankzij de audio-opnames.

Back to reality: het is geen Tsjadiër in de video en degenen die de moeite namen goed te luisteren naar de audio-berichten konden dat gemakkelijk raden.

Delen in geval van twijfel: ja / nee

Ik deed een eenvoudige controle via de zoekbalk van facebook: ”Koeweit – vermoord – huishoudster.” En ja hoor, dezelfde video kwam boven, maar dit keer gepubliceerd door een nieuwssite uit Madagaskar op 18 maart 2019 (bijna een maand voordat hij in Tsjaad verscheen). Het zou gaan om een vrouw met de Madagaskische nationaliteit, wederom in Koeweit vermoord.

Vervolgens raadpleegde ik InVid, een verificatiewebsite voor online beeldmateriaal. InVid verwees de video door naar een Oost-Europese shockwebsite: gespecialiseerd in content van moordpartijen en verkrachtingen. Ik vond mijn video al direct op de startpagina, daterend uit 12 juni 2019 met de naam “Brazilská řezničina” ofwel “Braziliaanse slagerij.”

Toen ik vervolgens Brazilië toevoegde aan de zoektermen kwam ik terecht op een Braziliaanse website, een artikel uit 2017 specificeert dat het een Braziliaanse vrouw betreft, ze was slachtoffer geworden van bendegeweld. Daarmee kwam mijn onderzoek tot eind.

Dit alles om te zeggen dat u altijd de bron moet controleren voordat u online content deelt of becommentarieert. Laten we enorme problemen voorkomen.

Annadjib

Hoewel slechts 5% van de Tsjadische bevolking toegang heeft tot het internet, neemt dit percentage bijzonder snel toe: tussen 2017 en 2018 met 90%, blijkt uit een internationaal rapport. De sterke groei in internettoegang was mogelijk de aanleiding voor de Tsjaadse regering om het te onderdrukken – tussen maart 2018 en juli 2019 konden mensen in Tsjaad alleen via VPN toegang krijgen tot sites zoals WhatsApp, Viber, Facebook en Twitter. Het is moeilijk om te zeggen hoe effectief de black-out was in het onderdrukken van online toegang in Tsjaad, maar volgens de President Idriss Deby was de blokkade vanwege dreiging ingevoerd: het internet was om “kwaadwillige” redenen gekaapt.